#207 - Het placebo-effect kan je tonnair te maken
En 10 redenen om te consuminderen
Dit is BETERING.
Mijn naam is Vincent en ik schrijf over geld. Deze week: over het placebo-effect, een Volkskrant-essay, een update van mijn tweede eerste ton, een kijkje in mijn portefeuille en meer.
CURSUS TONNAIR WORDEN
MIJN EERSTE TON is voor iedereen die meer wil sparen, maar geen tijd, zin of benul heeft. 100 acties, opdrachten en vragen om je op pad te zetten naar die ton.
Deelnemers zeggen: ‘Ik heb serieus al 1000 bespaard...’ en ‘alle acties zo bij elkaar in een werkboek werkt extra motiverend.’
1. Over placebo en nocebo en de effecten op je geld
Vorig jaar las ik een artikel dat me sindsdien is bijgebleven.
Het was een in memoriam van de hoogleraar placebo-effect die zelf te maken kreeg met omgekeerde effect. Ze heet Andrea Evers.
Ik heb het placebo-effect, dat daadwerkelijk is aangetoond, altijd wonderlijk gevonden.
Als de dokter tegen een patiënt zegt dat een medicijn bij heel veel mensen werkt, dan is dat middel inderdaad effectiever.
Als je vooraf zegt dat een prik geen pijn doet, dan voelen de geprikten ook minder pijn. Volgens Evers omdat ons lichaam reageert (en bepaalde stofjes aanmaakt) op verwachtingen.
Ze ontdekte het nog krachtigere omgekeerde ‘nocebo-effect’. Uit het artikel: ‘Wie de tandartsboor hoort, zet zich schrap. Zeg tegen patiënten ‘dit doet even pijn’ en het doet ook pijn.’
De werkende stof achter deze effecten is taal. Woorden kunnen een fysieke reactie losmaken. Ze kunnen ook gedrag veranderen.
Dat brengt me op twee dingen die met geld te maken hebben.
1. De kracht van marketingtaal
Ik werd nog eens herinnerd aan dit onderwerp en artikel door de podcast De leukste podcast over marketing (deze titel alleen al is een voorbeeld van dit effect).
Hierin nemen ze ‘placebo-taal’ onder de loep als marketingtool. Want taal is natuurlijk een heel goed instrument om mensen zo te beïnvloeden dat ze dingen kopen, die ze misschien helemaal niet nodig hebben.
Op deze manier is dit effect nadelig voor ons. Dus het is goed om er bewust van te zijn.
Een leuk spelletje: dit soort (marketing)effecten in het dagelijks leven herkennen.
Bijvoorbeeld: een fabrikant die zegt dat sigaretten de koper sexy en cool en interessant maken. Die persoon voelt zich ook zo als hij staat te roken. Vervolgens gaat hij daarnaar handelen en wordt hij het ook echt in de ogen van anderen. Leuk, maar daar had de roker die sigaretten dus niet echt voor nodig.
Of een oorlogsbijdrage aan de staatskas die een vrijheidsbijdrage wordt genoemd.
2. Spreek je gelddoel uit
Ik ben er al een tijdje van overtuigd dat het helpt om je gelddoel uit te spreken.
‘Ik ga tonnair worden,’ is geen toverspreuk die ervoor zorgt dat je het ook wordt, maar het kan je wel helpen focussen.
Het kan psychologische blokkades afbreken.
Het maakt het makkelijker om te gaan handelen.
Ik heb dit allemaal zelf ondervonden. Als ik nooit had gezegd dat ik tonnair ging worden (tegen mezelf) maar gewoon wat ging sparen ‘voor later’, dan was ik het misschien wel nooit geworden.
Toen ik het ook nog eens tegen wildvreemden ging roepen, door deze nieuwsbrief te beginnen, ging het nog sneller.
Loud budgetting is om precies deze reden ook effectiever dan stilletjes bezuinigen.
Het nocebo-effect in acht nemende, moet je vooral niet blijven focussen op schulden, problemen en fouten.
‘Ik heb geen geld, ik moet iets doen’ legt de nadruk op de pijn en de afwezigheid van geld en dat maakt handelen lastiger.
Voor de duidelijkheid: ik geloof niet in manifesteren, the secret of magisch denken. Placebo kan geen kanker genezen, zoals Evers treurig genoeg aan den lijve ondervond.
Het kan je ook niet rijk maken.
Maar het kan je wel motiveren.
Gebruik woorden niet om uit te leggen hoe iets zit (vaak de ongewenste situatie), maar om gedrag te activeren (de eerste stap richting de nieuwe, goede situatie). Hoe kleiner en simpeler die stapjes, hoe effectiever.
Ik denk dat het succes van het woord tonnair ook te verklaren is aan de hand van het placebo-effect. Het zet aan tot actie, omdat het realistischer klinkt dan ‘rijk’ of ‘schuldenvrij’ of ‘veel geld’ of ‘miljonair’.
Dus begin met sparen en let op de kleintjes.
Update: Mijn tweede eerste ton
Bedankt voor alle leuke reacties, tips (‘noem het ton-sur-ton’) en de enkele kritische noot (‘Waarom geen miljoen?’) op het artikel van vorige week. Daarin kondigde ik aan opnieuw te beginnen met het sparen van een ton.
Zodat iedereen die dit nu pas leest, of altijd twijfelde, mee kan doen.
Ik begon met 138 euro. Je kon vorige week lezen waar dat vandaan kwam. De teller staat na een week op: 604 euro.
Mijn spaarrekening bij Knab heeft de voortgang inmiddels afgerond op 1%. Hoppa, dat gaat lekker snel zo.
De ‘opgebouwde rente’ is nog niet uitgekeerd en ook niet meegeteld. Ik krijg daar trouwens 1,25%.
Maar de rente boeit me niet. Zo’n balkje dat volloopt doet alvast veel meer voor mijn motivatie dan negen cent.
Acties deze week
Bijna elke dag een bedrag gespaard ter hoogte van de tijd.
2 dingen op Marktplaats gezet. Nog niet verkocht.
Bankafschrift doorgelopen, en twee terugkerende betalingen stopgezet. Eentje was een abonnement op Instagram (17 euro per maand). Dit had ik alleen omdat ik veel last had van nepaccounts daar. Die zijn nu weg. Laat ik het weer eens zonder proberen. Bovendien had dit eigenlijk een zakelijke betaling moeten zijn. Het was een foutje dat deze op mijn privérekening stond.
De andere terugkerende betaling was voor een goed doel (25 euro per maand). Deze wilde ik al maanden stopzetten, omdat er van alles verandert is bij de organisatie en ik een beter doel heb.
Maandelijkse overschrijving ingesteld van 400 euro. Ik wilde eigenlijk 300 doen, maar ik heb de besparingen erbij opgeteld (en iets extra’s).
Volgende week verder. Kleine stapjes.
2. 🤑 De tonnairsportefeuille
In deze rubriek laat ik zien wat er gebeurt in mijn beleggingsportefeuille.
Deze week: 3000
Alles bij elkaar ziet dat er zo uit.
Een prima week voor beleggingen. 6 euro dividend erbij van ASML. Goud omhoog, crypto omlaag. En wat koopzegels gespaard.
Die koopzegels spaar ik vanaf nu voor bij mijn nieuwe ton.
Verder is het vakantie deze week, dus ik log snel weer uit.
3. 🚀 Links en tips
🤖 Essay in de Volkskrant: Het kapitalisme heeft van mensen kooprobots gemaakt – hoe word je weer mens? Over robots, Jan Wolkers, Morgan Housel, Smikkelmix en veel meer.
💼 Ondertussen op LinkedIn: Je kunt niet sparen met dat salaris!
🖋️ Dingen die me blij maken: #32 tot #35 Serpentines en kookshows
🐿️ Eerder op Betering: Betering #163 - 10 manieren waarop je leven beter wordt als je minder koopt
Aanraders
Sommige links leveren Betering een vergoeding op. Dit kost jou niks. En beleggen kent risico’s. Je kan geld verliezen.
BELEGGEN
Uptomore. Zeer goedkoop indexbeleggen met naar eigen zeggen ‘de saaiste beleggingsapp’. Welkomstbonus van € 25 met de code: BELEG25
Brand New Day. Simpel en goedkoop passief indexbeleggen, en ook pensioenbeleggen.
Bright Pensioen. Hier doe ik aan belastingvoordelig pensioenbeleggen, dankzij hun speciale lidmaatschapsstructuur.
Gold Republic: Via hun handige, automatische spaarplan beleg ik maandelijks een vast bedrag in fysiek goud.
Lendahand. Ik steun ondernemers in ontwikkelingslanden door te investeren in hun crowdfundingprojecten. Actie: met de code beteringgarantie ontvang je 50% garantie op je eerste investering (max. €500 garantie bij €1.000 investering).
Bitvavo. Nederlands cryptohuis waar ik een plukje bitcoin bewaar.
DEGIRO. Bekende, allround broker. Grote keuze uit ETF’s en losse aandelen. Ik heb hier mijn aandelenportefeuille.
Lees hier alles over de voordelen van pensioenbeleggen.
BESPAREN
Homewizard. Ik gebruik hun handige energiemeters, én hun betaalbare thuisbatterij om ‘s nachts zonnestroom te gebruiken. En te besparen op terugleverkosten.
SureBird. Bespaar honderden euro’s op verzekeringen en laat ze automatisch jaarlijks vergelijken.
VERDIENEN
EuroClix. Enquêtes, cashbacks én cadeaubonnen met korting in een handige app. Contante uitbetaling.
GfK: Voor extra inkomsten vul ik de simpele enquêtes van GfK in.
YouGov Shopper: Ruil je kassabonnen in voor cadeaubonnen.
MEER
Hier vind je nog meer van mijn favoriete diensten.
Over geld praat je wel. Mijn eerste boek met daarin het complete verhaal hoe ik tonnair werd en alle praktische tips en stappen die je nodig hebt om hetzelfde te doen.
Ten slotte een disclaimer. Ik ben geen financieel adviseur. Ik wil dat ook niet zijn. Geen van mijn berichten zijn te lezen als financieel advies. Beleggen kent risico’s. Overleg serieuze financiële beslissingen altijd met een adviseur.
Allemaal goed en wel dat mensen manifesteren door 'Ik wil tonnair worden' op een briefje aan de koelkast te hangen. Maar kunnen we alsjeblieft een ander woord vinden voor tonnair?