#220 - Ongelukkige mensen zijn de beste consumenten, of: hoe je gelukkig wordt als je stopt met kopen
En ik heb een mijlpaal bereikt
Dit is BETERING. Mijn naam is Vincent en ik schrijf over geld. Deze week: een essay over het kapitalistische complot, een mijlpaal, een update van mijn vermogen en meer.
1. Ongelukkige mensen zijn de beste consumenten, of: hoe je gelukkig wordt als je stopt met kopen
1
Een geweldig 7000-duizend tellend Substack-essay zinderde afgelopen week na in mijn kop. Het was grappig, slim en raak. Ik moest het opnieuw lezen. En toen moest ik ook alle noten en verwijzingen lezen. De titel was The Anti-Cosmetic Surgery Essay Every Woman Should Read.
Ik zou zeggen dat iedereen het zou moeten lezen.
Het stuk, geschreven door iemand die zich Father Karina noemt, is in eerste instantie een botte aanval op cosmetische chirurgie. Het is een schotschrift tegen de ‘body cult’ en ‘choice feminism’. Oftewel tegen de obsessie met het lichaam, en tegen het soort feminisme dat élke keuze die een vrouw maakt viert als een uiting van haar onafhankelijkheid, zelfs als die keuze haar schaadt.
Ze schrijft:
‘I believe one of the biggest existential threats to modern women is the beauty-industrial complex, that is the vast network of corporations that manufactures and sells us an endless slew of products, services, images and ideologies intended to destroy our self-worth for the benefit of shareholders.’
Het gaat over hoe vrouwen bewust gemarginaliseerd worden, met als doel de ultieme consument te creëren.
Verdomd interessant, maar het gaat verder dan dat.
Ze legt in haar essay een economisch complot bloot dat met opzet onzekerheid produceert en daar vervolgens producten voor verkoopt.
Dat complot gaat ons allemaal aan, maar het treft voor een onevenredig groot deel vrouwen, omdat die volgens een bron uit het essay verantwoordelijk zijn voor maar liefst 80% van alle consumptie, althans in de Verenigde Staten. Er wordt schijnbaar al onironisch gesproken over de ‘sheconomy’.
Karina zegt dus niet: vrouwen consumeren veel, want vrouwen. Ze zegt: vrouwen zijn door het systeem historisch, cultureel én economisch omgevormd tot de ideale consumenten.
De cosmetische industrie is een voorbeeld, een heel goed voorbeeld, van een systeem dat schoonheid en geluk belooft, maar afhankelijkheid en ongeluk kweekt.
Uit onderzoek is al veelvuldig gebleken dat emotionele impulsen veruit de grootste motor zijn achter onze consumptieve aankopen. We kopen zelden uit noodzaak, en bijna altijd uit emotie.
Onzekerheid is zo’n emotie. Vrouwen wordt al jong geleerd dat hun sociale waarde sterk verbonden is aan uiterlijk, aantrekkelijkheid en presentatie. Dat maakt ze kwetsbaar voor commerciële beïnvloeding.
Karina gaat in op allerlei zaken die dit in stand houden: het systeem zelf (grotendeel door mannen bedacht), social media als megafoon en influencers en andere bekende figuren (vooral de vrouwelijke) die dit systeem bekrachtigen, zoals Emma Stone met haar gloednieuwe gezicht.
Zo vat ik het essay genderneutraal samen: Ongelukkige mensen zijn de beste consumenten. Met andere woorden: consumeren maakt en houdt ons ongelukkig.
2.
Tijdens het scrollen op Instagram word ik de laatste tijd doodgegooid met reclames voor callanetics-apps. Deze beloven me allemaal een op maat gemaakt fitnessprogramma dat ik thuis kan doen.
Ik was inderdaad een beetje bezig met fitness. Boven de veertig is het gezond om iets aan krachttraining te doen. De filmpjes in die reclames liegen er niet om. Potige en flexibele jonge venten liggen midden in hun woonkamers spieren te pompen alsof het niks is. Zo’n lichaam wil ik ook wel.
Dus, nou vooruit, ik klikken. Toch even kijken. Tegen beter weten in. Want ja, ik was dus al aan het rommelen met gewichten, maar veel effect leek het nog niet te hebben.
Social media zijn een onzekerheidsindustrie geworden. Dankzij geavanceerde technologieën, zoals de verraderlijk onschuldig klinkende cookies, weten deze bedrijven alles van je. Je opent je telefoon en ziet onmiddellijk rijkere mensen, mooiere mensen, productievere mensen, betere lichamen en duizend-en-een oplossingen op jouw problemen en ongemakken.
Na de reclame nog een keer gezien te hebben, moet ik een lange vragenlijst invullen over mijn maten en ervaring. De uitkomst is natuurlijk, ongeacht wat ik invul, dat ik, ja, de app heel erg hard nodig heb. Ze doen me een aanbod voor een abonnement dat ik niet kan weigeren.
Ik weiger.
3.
Consumeren is een verlangen vervullen. Een honger stillen. Een kutgevoel wegpoetsen. Een verbetering doorvoeren.
Er mist iets in mijn leven en er is een product dat zegt dat het dat gemis kan goedmaken. Dat is de belofte van het product. Maar helaas, er bestaan op de wereld heel weinig producten die hun belofte kunnen waarmaken.
Misschien bestaan ze zelfs helemaal niet. Ik heb het donkerbruine vermoeden dat het simpele feit dat iets een product ís, al inhoudt dat het dat gemis nooit kan weghalen. Producten zijn slechts pleisters. Producten zijn symptoombestrijders.
Waarom? Omdat symptoombestrijders winstgevend zijn. Bedenk maar: wat verkoopt beter? Iets dat de symptomen bestrijdt, maar het onderliggende probleem intact laat? Of iets dat het probleem, pats boem, voor altijd oplost en daarna nooit meer gekocht hoeft te worden? Juist, dat eerste.
4.
We zullen nooit echt mooie dingen hebben. Er is een ontluisterend filmpje van Derek Muller op YouTube met de titel This Is Why We Can’t Have Nice Things.
Daarin laat hij zien hoe bedrijven producten bewust slechter maken of sneller laten verouderen, zodat wij, consumenten blijven terugkomen.
Denk aan: lampen die expres minder lang meegaan. Printers die blokkeren. Inktpatronen die maar half vol worden verkocht. Telefoons die traag voelen na een paar jaar.
Het is technisch prima mogelijk om steeds betere spullen te maken. Maar duurzaamheid is economisch vaak minder aantrekkelijk.
Tijdens het kijken bedacht ik dat dit niet alleen over spullen gaat. Het geldt inmiddels ook voor mensen. De moderne consument mag nooit het gevoel krijgen dat hij ‘af’ is. Je huid niet. Je carrière niet. Je keuken niet. Je lichaam niet. Je persoonlijkheid niet.
Want zodra mensen tevreden raken, ontstaat er een probleem: dan kopen ze minder.
5.
Je hoort vaak dat de economie draait op innovatie, ondernemerschap of productiviteit. Maar in werkelijkheid draait ze op onrust en ontevredenheid.
Een tevreden mens is economisch gezien namelijk waardeloos. Er valt geen geld te verdienen aan iemand die denkt: mijn huis is goed genoeg, mijn gezicht is prrrima, mijn kleding niks meer aan doen, mijn vakantie op Ameland was topnotch, mijn auto is een beuker, en mijn lichaam hoeft helemaal niet gespierder of slanker. Iemand die niet voortdurend zijn ‘beste zelf’ hoeft te worden kan moeilijk getarget worden.
Veel industriële sectoren bestaan bij de gratie van een tekortgevoel. En als dat tekort er niet is of nog niet bestaat, dan zorgen die sectoren er wel voor dat het ontstaat.
De beauty-industrie verkoopt geen crème. Ze verkoopt een serum tegen de angst om ouder te worden.
De fitnessindustrie verkoopt geen halters. Ze verkoopt een voorwerp dat de angst dat je lichaam tekortschiet moet bezweren.
De financiële industrie verkoopt vaak niet eens rendement, maar geruststelling. Het idee dat je ‘goed bezig’ bent. ‘Voor jouw toekomst.’
Een groot deel van onze economie bestaat uit het creëren van (soms minieme) vormen van ontevredenheid waar vervolgens een product voor wordt aangeboden. Eerst het gat slaan. Dan de pleister verkopen.
Karina haalt in een voetnoot in haar essay de film They Live (1988) aan. Een klassieker van John Carpenter. Hierin vindt de hoofdpersoon op een dag een speciale zonnebril waarmee hij opeens ‘de waarheid’ kan zien. Als hij bijvoorbeeld naar reclameboodschappen kijkt, ziet hij dat ze verborgen bevelen bevatten zoals: OBEY, CONSUME, CONFORM. De samenleving blijkt heimelijk gecontroleerd te worden door buitenaardse kapitalistische elites.
Tegenwoordig, zegt Karina, hebben we geen zonnebril meer nodig. Het consumentisme is onze religie geworden. We zijn gaan geloven dat kopen ons gelukkig maakt.
6.
De oplossingen die Father Karina biedt zijn niet heel concreet, als ze ze al heeft. Haar essay wil vooral iets aan de kaak stellen. De woede in haar tekst is functioneel. Ze wil dat we stoppen met gezapig consumeren en boos worden op hoe we collectief worden gemanipuleerd.
Mannen, influencers die een graantje willen meepikken of afzonderlijke bedrijven zijn niet per se de vijand. Het onpersoonlijke systeem zelf is de boosdoener. We moeten weigeren om nog langer mee te doen. We moeten elkaar weer durven corrigeren, zegt ze. We moeten inzien dat permanent consumeren en aan jezelf werken doodvermoeiend is en onwenselijk.
Uitloggen, is haar meest concrete voorstel. Minder scrollen en minder posten.
Wie zichzelf op social media etaleert gaat het systeem incorporeren. Ze noemt het een panopticon, een gevangenis waarin iedereen elkaar in de gaten kan houden. Zodat iedereen altijd het gevoel heeft bekeken te worden. Zodat iedereen altijd aan staat. Dát maakt een mens ongelukkig.
7
Misschien is humor de oplossing. Dat denk ik vaak. Wie de kunst van het relativeren verstaat, kan ontspannen. Neem elkaar en vooral jezelf niet zo serieus.
Niks tegen een beetje Betering, zou ik zeggen, maar neem het soms ook met een korrel zout. Met mate.
Ik ben de laatste week geobsedeerd geraakt door The Idler. Dit is een magazine over ‘slow living’.
Het is heel Brits, een beetje absurdistisch en ironisch én doodserieus. Ik las in het nieuwste nummer een artikel over kloosters. Ik had nooit gedacht dat ik ooit een artikel over kloosters zou lezen.
Oprichter Tom Hodgkinson, van wie ik al eens het boek How To Be Idle las, ziet het als een pleidooi voor meer leegte, traagheid, contemplatie en plezier.
Tegen de productiviteitscultus. Tegen de verheerlijking van werk als identiteit. Tegen de continue verdachtmaking van rust.
Ik kocht een los nummer, op papier. Het is volgens mij niet mogelijk om een abonnement te nemen, omdat ze niet buiten Engeland versturen. Ik kan wel een digitaal abonnement nemen, maar dat weiger ik.
Dat gaat tegen het hele idee in. Als er een tijdschrift is dat je – heel inefficiënt – op papier moet lezen en waarvoor je ook nog eerst vijf kilometer moet fietsen om eraan te kunnen komen, dan is het The Idler, me dunkt. Dan heeft het zijn werk al gedaan, voordat je het hebt opengeslagen.
Bovendien doe ik niet aan abonnementen.
Tom Hodgkinson heeft ook een motto. Dat motto is ‘Drink meer, werk minder.’
2. 🤑 De tonnairsportefeuille
Een overzicht van wat er gebeurt in mijn beleggingsportefeuille.
Deze week: 250.000!
Een coole kwartmiljoen in de pocket. Dat klopt, de M zit vanaf nu in de klok. Benieuwd wat dat gaat doen met mijn zelfbeeld.
Goed, de nieuwste e-Ferrari kan ik er niet van kopen (kosten: 550.000 euro). Dus bescheidenheid blijft op zijn plaats. Maar ik hou ook helemaal niet van de kleur blauw. Dus dat komt goed uit.
De reden voor deze razendsnelle stijging: euforie op de beurs. Ik heb nou eenmaal veel geld in aandelenfondsen zitten. Te veel, denk ik wel eens. Daarom ben ik ook bezig met het vergroten van mijn spaarbuffer. Vorige week verkocht ik al een aandeel. Nu heb ik wat extra inkomsten (royalties) kunnen gebruiken om het spaargeld op te hogen.
Update Mijn Tweede Eerste ton
Ik ben opnieuw begonnen met het sparen van een ton.
Vorige week had ik 3.086 euro. Deze week is dat 3.830 euro, verdeeld over een spaarrekening bij mijn bank, en oersimpele beleggingsrekening bij Uptomore.
Acties deze week
Deze week spaarde ik weer een aantal keer een bedrag ter hoogte van de tijd. Ja, ik blijf dit doen, als ik eraan denk. Tot nu toe is het nog maar één keer voorgekomen dat mijn betaalrekening leeg was, zodat ik de tijd niet kon sparen. Dat betekent dat de ruimte er is. En die ruimte moet je pakken.
Een meevaller van 475,50 euro. Geen vakantiegeld, want ik ben freelancer en gun mezelf dat niet. Maar een teruggave van de gemeente (iets met erfpacht, saai). Schokkend: toen ik dat bedrag zag, was mijn eerste gedachte: wow, wat voor leuks kan ik daar eens van kopen? Maar echt, hoe kan dat? Heb ik dan helemaal niks van mezelf geleerd de afgelopen zes jaar?! Wat. De. Hel. Nou ja, gelukkig kwam ik bijtijds bij zinnen en heb ik het bedrag lekker in mijn tweede (Derde? Ik ben de kwijt, ha ha) ton gestopt. Waardoor ik in totaal dus door de 250.000 schoot. Dát is pas cadeautje aan mezelf.
Verder is de maandelijkse 200 euro naar deze spaarrekening overgemaakt.
Een winst op de aandelenfondsen. Vorige week waren die 976 euro waard. Nu 992 euro.
3. 🚀 Links en tips
💼 Ondertussen op LinkedIn: Op sommige dingen bespaar je niet.
👔 Column in Intermediair: ‘Dit ga je waarschijnlijk niet doen, maar het bespaart je wel makkelijk geld’
🐿️ Eerder op Betering: #163 - 10 manieren waarop je leven beter wordt als je minder koopt
Aanraders
Sommige links leveren Betering een vergoeding op. Dit kost jou niks. En beleggen kent risico’s. Je kan geld verliezen.
BELEGGEN
Uptomore. Zeer goedkoop indexbeleggen met naar eigen zeggen ‘de saaiste beleggingsapp’. Gebruik ik voor mijn nieuwe ton-uitdaging. Welkomstbonus van € 25 met de code: BELEG25
Bright Pensioen. Hier doe ik aan belastingvoordelig pensioenbeleggen, dankzij hun speciale lidmaatschapsstructuur.
Brand New Day. Simpel en goedkoop passief indexbeleggen, en ook pensioenbeleggen.
DEGIRO. Bekende, allround broker. Grote keuze uit ETF’s en losse aandelen. Ik heb hier mijn aandelenportefeuille.
Bitvavo. Nederlands cryptohuis waar ik 0,1 bitcoin bewaar.
BESPAREN
Homewizard. Ik gebruik hun handige energiemeters, én hun betaalbare thuisbatterij om ‘s nachts zonnestroom te gebruiken. En te besparen op terugleverkosten.
VERDIENEN
EuroClix. Enquêtes, cashbacks én cadeaubonnen met korting in een handige app. Contante uitbetaling.
GfK: Voor extra inkomsten vul ik de simpele enquêtes van GfK in.
Ipsos Isay: Doe mee aan marktonderzoeken voor geld, met uitstekende vergoedingen.
MEER
Hier vind je nog meer van mijn favoriete diensten.
Mijn eerste ton. Een online cursus tonnair worden. Voor meer controle, rust en momentum. Met 100 simpele acties, opdrachten en vragen om je in gang te zetten met je geld.
Over geld praat je wel. Mijn eerste boek met daarin het complete verhaal hoe ik tonnair werd en alle praktische tips en stappen die je nodig hebt om hetzelfde te doen.
Ten slotte een disclaimer. Ik ben geen financieel adviseur. Ik wil dat ook niet zijn. Geen van mijn berichten zijn te lezen als financieel advies. Beleggen kent risico’s. Overleg serieuze financiële beslissingen altijd met een adviseur. Doei!